Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera opisał metody identyfikacji zaburzeń neuropoznawczych oraz zalecenia dla pracodawców dotyczące bezpieczeństwa w miejscu pracy.
Łagodne zaburzenia funkcji poznawczych korelują z wiekiem, lecz mogą również wskazywać na początek zaburzeń demencyjnych. Mogą one sygnalizować początek zaburzeń demencyjnych, które wynikają z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. U osób młodszych przyczyny takich problemów mogą być inne – mogą mieć podłoże genetyczne, wynikać z chorób przewlekłych, takich jak wieloletnia niekontrolowana cukrzyca czy zaburzenia czynności tarczycy, a także być skutkiem przebytych urazów czaszkowo-mózgowych.
Wpływ zaburzeń na bezpieczeństwo w pracy
Szczególne znaczenie mają stanowiska pracy wymagające wysokiej sprawności funkcji poznawczych. Dotyczy to m.in. pracy na stanowiskach decyzyjnych, wykonywania zadań pod presją czasu, obsługi maszyn, pojazdów, broni palnej, pracy na wysokościach czy w ruchu ulicznym. Rozpoznanie zaburzeń neuropoznawczych może stanowić przeciwwskazanie do podjęcia lub kontynuowania pracy w środowiskach narażonych na czynniki neurotoksyczne.
Narzędzia przesiewowe w badaniach profilaktycznych
Choć obecne przepisy prawa nie nakładają bezpośrednich obowiązków w tym zakresie, w przypadku podejrzenia problemów z funkcjami poznawczymi podczas badań profilaktycznych można zastosować testy przesiewowe. Jednym z łatwo dostępnych narzędzi jest Test Rysowania Zegara (TRZ) w wersji Sunderlanda, rekomendowanej przez Polskie Towarzystwo Alzheimerowskie. Bada on orientację wzrokowo-przestrzenną, praksję konstrukcyjną oraz zdolność do abstrakcyjnego myślenia.
Drugim powszechnie stosowanym narzędziem jest krótka ocena stanu psychicznego (MMSE). Jest ona rekomendowana przez interdyscyplinarną Grupę Ekspertów Rozpoznawania Otępienia Sekcji Psychogeriatrii i Choroby Alzheimera Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Test MMSE pozwala ocenić orientację w czasie i miejscu, pamięć świeżą, uwagę, zdolność do liczenia, funkcje językowe oraz praksję konstrukcyjną. Przy interpretacji wyników istotne jest uwzględnienie wykształcenia pracownika. Wynik uznany za referencyjny u osoby o niższym wykształceniu może wymagać pogłębienia diagnostyki w kierunku wczesnego stadium otępienia u osób z wyższym wykształceniem.
Profilaktyka i dostosowanie stanowiska pracy
Profilaktyka pierwotna obejmuje edukację w zakresie prozdrowotnego stylu życia. W ramach profilaktyki drugorzędowej, skupionej na wczesnym wykrywaniu zaburzeń, zaleca się stosowanie narzędzi przesiewowych. Jeśli pojawi się podejrzenie zaburzeń neuropoznawczych, pacjent-pracownik powinien zostać skierowany do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub do opieki specjalistycznej (psychologicznej, psychiatrycznej lub neurologicznej). Celem jest wykrycie przyczyny i wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego, a pracownik powinien otrzymać pisemne zalecenia.
Pracownik może kontynuować pracę na dotychczasowym stanowisku, jeśli zaburzenia nie wpłyną na zmniejszenie bezpieczeństwa jego i otoczenia oraz jeśli narażenie zawodowe na czynniki neurotoksyczne nie pogorszy stanu zdrowia. Ocena jakości wykonywanej pracy należy do pracodawcy i nie stanowi podstawy do wydania orzeczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych do pracy.
Lekarz medycyny pracy może doradzać pracodawcy w kwestii dostosowania stanowiska pracy do potrzeb pracownika. W przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych związanych z wiekiem warto rozważyć modyfikacje w organizacji pracy. Mają one na celu zwiększenie bezpieczeństwa i poprawę jakości wykonywanych zadań. Przykłady takich zmian to zapewnienie jasnych instrukcji, wsparcie techniczne, aktywny mentoring oraz dostosowanie fizycznego stanowiska pracy.
Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera zaprasza do skorzystania z bezpłatnych konsultacji ekspertów dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa i aktywności zawodowej pracowników w różnym wieku. Zapisy dostępne są pod adresem: https://pracanazdrowie.pl/konsultacje/
Źródło: Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera / PAP MediaRoom
Fot. Aminaashfaq / Freepik






















